चिया (Nepali Himalayan Tea)

Orthodox Tea

📖 Camellia sinensis L.

प्रमाणित कृषि विवरण (NARC Verified) Cash & Industrial Crops 📅 Chaitra (चैत) – Kartik (कार्तिक) 🌡️ 12–28°C ⚗️ pH 4.5–5.5 ⏱️ Perennial flush cycles

रोप्ने मौसम तथा अवधि

🌱

उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: Chaitra (चैत) – Kartik (कार्तिक)

नर्सरी बेर्ना रोपेको ३ वर्षपछि कलिला दुई पात र एक सुइरो (Two leaves and a bud) टिप्न सुरु हुन्छ। १५ देखि २५ डिग्री सेल्सियसको पहाडी हावापानी, नियमित शीत र वर्षा तथा अम्लिय माटो (pH ४.५-५.५) आवश्यक पर्दछ।

विवरण तथा समग्र परिचय

चिया (अर्थोडक्स चिया) नेपालको पूर्वी पहाडको गौरव र अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा उच्च मूल्य पाउने सदाबहार नगदे बाली हो। इलाम, झापा, धनकुटा, तेह्रथुम र पाँचथरका हरिया चिया बगानहरूबाट विश्वप्रसिद्ध हिमालयन चिया उत्पादन हुन्छ।

विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण

🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ

इजिसीजी (EGCG) र क्याटेचिन जस्ता शक्तिशाली एन्टिअक्सिडेन्टले भरिपूर्ण। यसले शरीरको रोग प्रतिरोधी क्षमता बढाउँछ, मुटुको धमनी सफा राख्छ र मानसिक एकाग्रता उच्च बनाउँछ।

⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा

खाली पेटमा कडा चिया पिउँदा ग्यास्ट्रिक र एसिडिटी बढ्छ। खाना खाने बित्तिकै चिया पिउँदा खानामा भएको आइरन शोषण हुन पाउँदैन।

🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू

रातो खिया (Red Rust), फफोले रोग (Blister Blight), लामखुट्टे किरा (Tea Mosquito Bug) र रातो सुलसुले (Red Spider Mite)।

💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू

नियमित काँटछाँट (Pruning) गरी बोटलाई स्वस्थ र हावा खेल्ने बनाउने।
सुलसुले नियन्त्रणका लागि घुलनशील गन्धक (२ ग्राम/लिटर) को झोल छर्कने।
जैविक प्रमाणीकरण (Organic Certification) का लागि रासायनिक विषादी पूर्ण रूपमा निषेध गर्ने।

🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस

प्रति हेक्टर १५ टन कम्पोस्ट र चियाको सिफारिस मल: ९०:४५:४५ केजी एनपीके प्रति हेक्टर। पात टिप्ने मौसममा नाइट्रोजनलाई विभाजित गरी टपड्रेस गर्ने।

खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)

🌱 रोप्ने विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)

📏 बिउको गहिराइ 2.0 cm

↔️ बिरुवाको दुरी 30.0 cm

📐 डयाङको दुरी 60.0 cm

🪱 माटोको प्रकार Well-drained fertile loam

💧 सिँचाइ आवश्यकता High (800-1100 mm, moisture-loving)

☀️ घामको आवश्यकता 5-7 hours morning sun

🧪 NPK मात्रा 100:60:40 NPK kg/ha

हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)

⛰️ उपयुक्त उचाइ 100–2000 m

🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Terai, Mid-Hills

🌡️ तापक्रम दायरा 12–28°C

⚗️ माटोको pH 4.5–5.5

कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)

⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि Perennial flush cycles

📦 अनुमानित उत्पादन 15 - 25 t/ha

🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

Harvest when crop reaches optimal market maturity and full color

बाली तस्बिर ग्यालरी (Photo Gallery)

चिया (Nepali Himalayan Tea) (Primary Photo)

कृषि पात्रो — रोप्ने र कटानी तालिका

Activity / कार्य	Start Month (BS)	End Month (BS)	Region / क्षेत्र	Gregorian Window
🌱 Sowing	असोज (Ashwin)	कार्तिक (Kartik)	All Nepal	September - November
🌾 Harvesting	मंसिर (Mangsir)	माघ (Magh)	All Nepal	November - January

छिटो जानकारी

Verified

🌱 विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)

📅 मौसम Chaitra (चैत) – Kartik (कार्तिक)

⏱️ पाक्ने Perennial flush cycles

💧 सिँचाइ High (800-1100 mm, moisture-loving)

☀️ घाम 5-7 hours morning sun

🪱 माटो Well-drained fertile loam

🗺️ क्षेत्र Terai, Mid-Hills

🌡️ तापक्रम 12–28°C

⚗️ pH 4.5–5.5

📏 गहिराइ 2.0 cm

📦 उत्पादन 15 - 25 t/ha

📅 कृषि पात्रो हेर्नुहोस् 🩺 बिरुवा डाक्टर परामर्श

← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्