MENU

स्वीट कर्न (मिठो मकै)

Sweet Corn
📖 Zea mays var. saccharata
Cereals & Millets 📅 Baisakh (बैशाख) – Shrawan (साउन) 🌡️ 15–30°C ⚗️ pH 6.0–7.0 ⏱️ 70-85 days
रोप्ने मौसम तथा अवधि
🌱
उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: Baisakh (बैशाख) – Shrawan (साउन)
स्वीट कर्नको खेती राम्रो निकास भएको, प्रांगारिक पदार्थलेयुक्त दोमट माटोमा राम्रोसँग फस्टାउँछ। जमिनलाई २-३ पटक गहिरो जोतेर ह्रोइङ र सम्याउनु पर्छ। बीउलाई २ देखि ३ सेन्टिमिटर गहिराइमा, बोटदेखि बोटको दूरी २०-२५ सेन्टिमिटर र लाइनदेखि लाइनको दूरी ६०-७५ सेन्टिमिटर कायम गरी रोप्नुपर्छ। मकै घुँडासम्म पुग्दा, फूल फुल्ने बेला र दाना लाग्ने समयमा नियमित सिँचाइ गर्नुपर्छ। गोडमेल गरी खेतलाई झारमुक्त राख्नुपर्छ।
विवरण तथा समग्र परिचय
स्वीट कर्न (मिठो मकै) मकैको एक विशेष किसिम हो जुन यसमा पाइने बढी चिनीको मात्रा र नरम दानाहरूका लागि खेती गरिन्छ। नेपालमा यसको व्यावसायिक खेती तराई, भित्री मधेश र मध्य पहाडी क्षेत्रहरूमा तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। सहरी क्षेत्र, होटल तथा कृषि पर्यटन केन्द्रहरूमा यसको माग अत्यधिक छ। यस बालीले छोटो समयमै राम्रो आम्दानी दिने हुँदा कृषकहरू माझ यो लोकप्रिय बन्दै गएको छ।
विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण
🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ
स्वीट कर्नमा आहारजन्य रेसा (फाइबर), भिटामिन सी र बी-कम्प्लेक्सका साथै एन्टिअक्सिडेन्ट भरपुर मात्रामा पाइन्छ, जसले पाचन प्रणाली र आँखाको स्वास्थ्यलाई राम्रो राख्छ। आर्थिक रूपमा यसले छोटो समयमै राम्रो बजार मूल्य र मुनाफा प्रदान गर्दछ। यसलाई उसिनेर, पोलेर वा विभिन्न परिकारहरूमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
स्वीट कर्न लामो समयसम्म पानी जम्ने वा खडेरी पर्ने अवस्थाप्रति संवेदनशील हुन्छ। यसमा गवारो किरा, फौजी किरा र ढुसीजन्य रोगहरूको संक्रमण छिटो हुन सक्छ। बाली कटाइपश्चात यसमा भएको चिनी छिटो स्टार्चमा परिणत हुने भएकाले स्वाद घट्न सक्छ, त्यसैले समयमै बजारमा पुर्‍याउनु पर्छ।
🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू
यस बालीमा मुख्यतया फौजी किरा, गवारो किरा, मकैको बाला खाने किराका साथै पात डढुवा (लीफ ब्लाइट) र डाँफे कुहिने रोग जस्ता समस्याहरू देखिन सक्छन्, जसले पातमा दाग लगाउने र बालालाई नोक्सान पुर्‍याउने गर्दछ।
💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू
रोग तथा किरा नियन्त्रणका लागि एकीकृत शत्रुजीव व्यवस्थापन (IPM) अपनाउनु पर्छ। यसमा गहिरो ग्रीष्मकालीनργ जोताई, फेरोमोन पासोको प्रयोग, निमको तेल वा जैविक झोलमलको प्रयोग गर्न सकिन्छ। बाली चक्र अपनाएर रोगको प्रकोपबाट बचाउन सकिन्छ।
🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस
जमिन तयारीको समयमा १०-१५ टन प्रति हेक्टरका दरले कुहिएको गोठेमल वा कम्पोस्ट मल प्रयोग गर्नुहोस्। रासायनिक मलको रूपमा करिब १००:६०:४० नाइट्रोजन, फस्फोरस र पोटास (NPK) प्रतिकेजी/हेक्टर प्रयोग गर्नुहोस्। नाइट्रोजनको आधा भाग र फस्फोरस तथा पोटास सबै आधार मलको रूपमा र बाँकी नाइट्रोजन मकै गोडमेल गर्ने बेला र फूल फुल्ने बेला टप-ड्रेसिङ गर्नुहोस्।
खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)
🌱 रोप्ने विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📏 बिउको गहिराइ 2.5 cm
↔️ बिरुवाको दुरी 20.0 cm
📐 डयाङको दुरी 60.0 cm
🪱 माटोको प्रकार Well-drained fertile sandy loam
💧 सिँचाइ आवश्यकता Moderate (1-2 times weekly)
☀️ घामको आवश्यकता Full sun
🧪 NPK मात्रा 100:60:40 NPK kg/ha
हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)
⛰️ उपयुक्त उचाइ 100–1800 m
🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Terai, Inner Terai, Mid-Hills
🌡️ तापक्रम दायरा 15–30°C
⚗️ माटोको pH 6.0–7.0
कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)
⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि 70-85 days
📦 अनुमानित उत्पादन 12-18 tons/ha
🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

रेशाहरू खैरो र सुकेपछि (सिल्किङको लगभग २० दिनपछि), दानाहरू मोटो र थिच्दा दूधिलो मीठो रस निस्किएपछि टिप्नुहोस् — साफ वा मोटो लेसदार रसको अवस्थामा नटिप्नुहोस्।

रोग तथा किरा पुस्तकालय
मकैको अमेरिकी फौजी किरा
Fatal

Extensive ragged skeletonized holes on young leaves; heavy sawdust-like moist brown frass packed deep inside the leaf whorl; severed growing…

🌿 जैविक उपचार
Direct whorl application of dry sand mixed with wood ash and chili powder (5:1 ratio); Bacillus thuringiensis …
काण्ड छेड्ने किरा
Severe

Dead heart in vegetative stage (central leaf dries while outer leaves stay green); white ear (empty panicle) at reproductive stage; larvae t…

🌿 जैविक उपचार
Release egg parasitoid Trichogramma japonicum (1.5 lakh/ha) at egg mass stage; spray neem seed kernel extract.…
जिंक अभाव (खैरा रोग)
Severe

धान रोपेको २–३ हप्तापछि बीचका पातहरूमा खिया परे जस्त…

🌿 जैविक उपचार
राम्ररी पाकेको कम्पोस्ट वा गोबर मल (१५-२० �…
सेतो माछी किरा
Moderate

Tiny white flies cloud when plant is disturbed; nymphs suck sap from leaf undersides; leaves yellow; sticky honeydew promotes sooty mold; tr…

🌿 जैविक उपचार
Spray neem oil (5 mL/L) or insecticidal soap (5 mL/L); introduce parasitoid wasps (Encarsia formosa).…
छिटो जानकारी
🌱 विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📅 मौसम Baisakh (बैशाख) – Shrawan (साउन)
⏱️ पाक्ने 70-85 days
💧 सिँचाइ Moderate (1-2 times weekly)
☀️ घाम Full sun
🪱 माटो Well-drained fertile sandy loam
🗺️ क्षेत्र Terai, Inner Terai, Mid-Hills
🌡️ तापक्रम 15–30°C
⚗️ pH 6.0–7.0
📏 गहिराइ 2.5 cm
📦 उत्पादन 12-18 tons/ha
← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्
AgroMitra Assistant
Online & Ready
Tap to talk
Tap to talk
Ask me anything about eSanshar services
Microphone Required

To use the voice call feature, please allow microphone access in your browser settings. You can still type your message below and I'll reply in text.

Hello! I'm here to help. You can type your question below or allow microphone to use voice.