MENU

भटमास (Bhatmas)

Soybean
📖 Glycine max (L.) Merr.
प्रमाणित कृषि विवरण (NARC Verified) Pulses & Legumes 📅 Jestha (जेठ) – Ashwin (असोज) 🌡️ 18–30°C ⚗️ pH 6.0–6.8 ⏱️ 100-125 days
रोप्ने मौसम तथा अवधि
🌱
उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: Jestha (जेठ) – Ashwin (असोज)

बिउ छरेको ९० देखि १२० दिनमा भटमास पाकेर तयार हुन्छ। २० देखि ३० डिग्री सेल्सियसको तापक्रम र मकैको पातलो छहारीमा पनि राम्रो उत्पादन दिन्छ।

विवरण तथा समग्र परिचय

भटमास नेपालको परम्परागत तथा व्यावसायिक रूपमा अत्यन्त सफल दलहन एवं तेलहन बाली हो। मध्य पहाडमा मकैको अन्तरबालीको रूपमा र तराईमा एकल बालीको रूपमा खेती गरिन्छ। तामापोखे, तर्करी भटमास र पूजा भटमास नेपालका सिफारिस जात हुन्।

विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण
🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ

प्रोटिनको राजा (४०% प्रोटिन) र २०% स्वस्थकर तेल। यसमा पाइने आइसोफ्लाभोन्स (Isoflavones) ले मुटुको रोग रोक्न, हड्डी खिइन नदिन र कोलेस्टेरोल घटाउन मद्दत गर्दछ।

⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा

काँचो भटमासमा ट्रिप्सिन इन्हिबिटर (Trypsin Inhibitors) हुने भएकाले काँचो कहिल्यै खानु हुँदैन। भुटेर, उसिनेर वा भटमासको दूध/तोफु बनाएर मात्र खानुपर्छ।

🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू

भटमासको खिया रोग (Soybean Rust), एन्थ्राक्नोज, र झुसिल्किरा तथा गवारो किरा।

💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू
  • बिउलाई राइजोबियम ब्याक्टेरियाको धुलोले मोलेर छायाँमा सुकाई मात्र रोप्ने।
  • खिया रोग देखिएमा हेक्साकोनाजोल (१ मिलिलिटर/लिटर) वा म्यानकोजेब छर्कने।
  • झुसिल्किरा देखिएमा हातले टिपेर नष्ट गर्ने वा निमको विषादी छर्कने।
🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस

प्रति हेक्टर १० टन गोबरमल। सिफारिस रासायनिक मल: २०:६०:४० केजी एनपीके प्रति हेक्टर।

खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)
🌱 रोप्ने विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📏 बिउको गहिराइ 3.0 cm
↔️ बिरुवाको दुरी 10.0 cm
📐 डयाङको दुरी 40.0 cm
🪱 माटोको प्रकार Fertile, well-aerated sandy loam to silt loam
💧 सिँचाइ आवश्यकता Medium (450-650 mm, avoids prolonged drought at pod-fill)
☀️ घामको आवश्यकता Full Sun (6-8 hours direct)
🧪 NPK मात्रा 100:60:40 NPK kg/ha
हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)
⛰️ उपयुक्त उचाइ 100–2000 m
🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Mid-Hills, Terai, Inner Terai
🌡️ तापक्रम दायरा 18–30°C
⚗️ माटोको pH 6.0–6.8
कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)
⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि 100-125 days
📦 अनुमानित उत्पादन 1.5 - 2.5 t/ha (varieties: Lumle-1, Tarkari Bhatmas-1)
🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

पात पहेँलो भई झर्न थालेपछि र फली भुसे-पहेँलो भई हल्लाउँदा खड्खड आवाज आएपछि काट्नुहोस्।

कृषि पात्रो — रोप्ने र कटानी तालिका
Activity / कार्य Start Month (BS) End Month (BS) Region / क्षेत्र Gregorian Window
🌱 Sowing जेठ (Jestha) असार (Ashadh) Mid-Hills (मध्यपहाड) May - June
🌾 Harvesting असोज (Ashwin) कार्तिक (Kartik) Mid-Hills (मध्यपहाड) September - October
रोग तथा किरा पुस्तकालय
सिमीको मोजेक भाइरस
Severe

Mosaic mottling and blistering on leaves; leaf distortion; malformed and shriveled pods; significant yield loss.…

🌿 जैविक उपचार
Spray neem oil (5 mL/L) to repel aphids; remove and burn infected plants.…
जराको गाँठे किरा रोग
Severe

Characteristic galls (knots) on roots causing swollen, deformed root systems. Above ground: stunted yellow plants with wilting during daytim…

🌿 जैविक उपचार
Apply Neem cake (500 kg/ha) into soil before planting; use Trichoderma harzianum + Paecilomyces lilacinus bioc…
भटमासको खिया रोग
Severe

Tan to reddish-brown lesions and pustules on undersides of leaves; rapid yellowing and defoliation under humid conditions.…

🌿 जैविक उपचार
Spray neem oil (5 mL/L) preventively; ensure good spacing for air circulation.…
लाही किरा
Moderate

Clusters of tiny soft-bodied green or black insects colonizing leaf undersides and shoot tips; curled wrinkled leaves and sticky black sooty…

🌿 जैविक उपचार
Traditional fermented cow urine (गोमूत्र) diluted 1:6 in water with wood ash; or Neem oil spray …
सिमीको खिया रोग
Moderate

Reddish-brown raised pustules on undersides of leaves; leaves yellow and drop prematurely; stems may also be affected.…

🌿 जैविक उपचार
Spray Trichoderma-based biofungicide; dust sulfur powder on foliage.…
पोटासियम (म्युरेट अफ पोटास) को कमी
Moderate

Marginal scorch and necrosis (burnt edges) on older leaves; weak stems prone to lodging; uneven fruit ripening with pale coloration.…

🌿 जैविक उपचार
Wood ash (काठको खरानी) top-dressing (rich in 5-7% bio-potassium); fermented banana peel li…
गन्धक (सल्फर) को कमी
Mild

Yellowing of young upper leaves first (unlike N deficiency where lower leaves yellow first); pale green-yellow overall colour; stunted growt…

🌿 जैविक उपचार
Apply gypsum (CaSO4) at 100-200 kg/ha or elemental sulfur at 20-25 kg/ha; use sulfur-rich compost.…
छिटो जानकारी
Verified
🌱 विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📅 मौसम Jestha (जेठ) – Ashwin (असोज)
⏱️ पाक्ने 100-125 days
💧 सिँचाइ Medium (450-650 mm, avoids prolonged drought at pod-fill)
☀️ घाम Full Sun (6-8 hours direct)
🪱 माटो Fertile, well-aerated sandy loam to silt loam
🗺️ क्षेत्र Mid-Hills, Terai, Inner Terai
🌡️ तापक्रम 18–30°C
⚗️ pH 6.0–6.8
📏 गहिराइ 3.0 cm
📦 उत्पादन 1.5 - 2.5 t/ha (varieties: Lumle-1, Tarkari Bhatmas-1)
← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्
AgroMitra Assistant
Online & Ready
Tap to talk
Tap to talk
Ask me anything about eSanshar services
Microphone Required

To use the voice call feature, please allow microphone access in your browser settings. You can still type your message below and I'll reply in text.

Hello! I'm here to help. You can type your question below or allow microphone to use voice.