MENU

रेइशी च्याउ / लिंग्झी च्याउ

Reishi / Lingzhi
📖 Ganoderma lucidum
Mushrooms & Fungi 📅 All Session – All Session 🌡️ 22–28°C ⚗️ pH 5.5–6.5 ⏱️ 120-150 days
रोप्ने मौसम तथा अवधि
🌱
उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: All Session – All Session
रेइशी च्याउ खेतीका लागि उच्च आर्द्रता (८५-९५%) र अप्रत्यक्ष प्रकाशयुक्त नियन्त्रित इनडोर वातावरण आवश्यक पर्दछ। १. सब्सट्रेट तयारी: काठको भुस, धानको भुस/ब्राउन र जिप्सम मिसाएर ६०-६५% ओसिलो बनाउनुहोस् र प्लास्टिकको झोलामा भर्नुहोस्। २. स्टरलाइजेसन: झोलाहरूलाई अटोक्लेभ वा प्रेसरकुकरमा १२१ डिग्री सेल्सियसमा २ घण्टासम्म तताएर जीवाणुमुक्त बनाउनुहोस्। ३. बीउ हाल्ने (Inoculation): सफा वातावरणमा रेइशीको बीउ (स्पोन) मिसाउनुहोस्। ४. इन्क्युबेसन: झोलाहरूलाई २४-२८ डिग्री सेल्सियस तापक्रम भएको अँध्यारो कोठामा माइसेलियम फैलिएसम्म (३०-४५ दिन) राख्नुहोस्। ५. च्याउ उत्पादन (Fruiting): माइसेलियम पूर्ण भएपछि झोलाहरूलाई ताजा हावा, अप्रत्यक्ष प्रकाश र २२-२८ डिग्री सेल्सियस तापक्रम भएको ओसिलो च्याउ घरमा सार्नुहोस्। छाताको किनारा रातो-खैरो रंगको भएपछि र स्पोर (रेणु) झर्न थालेपछि टिप्न सकिन्छ।
विवरण तथा समग्र परिचय
रेइशी च्याउ (गानोडर्मा लुसिडम), जसलाई स्थानीय रूपमा लिंग्झी च्याउ पनि भनिन्छ, एक महत्वपूर्ण औषधीय च्याउ हो जसको कडा र चम्किलो मिर्गौला आकारको छाता हुन्छ। नेपालमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन र स्वास्थ्यवर्धक गुणहरूका कारण यसको खेती र माग तीव्र रूपमा बढेको छ। अन्य खाने च्याउ जस्तो यो नरम हुँदैन, त्यसैले यसलाई मुख्यतया चिया, अर्क र आयुर्वेदिक औषधिको रूपमा प्रयोग गरिन्छ। यो मुख्यतया ओसिलो जंगलमा कुजिएका काठहरूमा उम्रन्छ, तर हाल नेपालका विभिन्न ठाउँमा काठको भुस र धानको परालको प्रयोग गरी नियन्त्रित वातावरणमा यसको व्यावसायिक खेती हुन थालेको छ।
विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण
🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ
रेइशी च्याउमा ट्राइटरपेनोइड्स र पोलिसेकराइड्स जस्ता जैविक रूपमा सक्रिय तत्त्वहरू पाइन्छन्, जसले रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता मजबुत पार्न, तनाव कम गर्न, निद्रा सुधार्न र एन्टिअक्सिडेंटको रूपमा काम गर्छ। आर्थिक दृष्टिकोणले सुकेको रेइशी च्याउको बजार मूल्य निकै उच्च हुने भएकाले कृषकहरूका लागि यो नगदे बालीको रूपमा आकर्षक बन्दै गएको छ।
⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
रेइशी च्याउ खेतीमा कडा सरसफाइ र तापक्रम तथा आर्द्रताको सही नियन्त्रण आवश्यक हुन्छ; ट्राइकोडर्मा (हरियो ढुसी) को संक्रमणले पूरा ब्याच नष्ट हुन सक्छ। कन्या च्याउको तुलनामा यसको उत्पादन चक्र लामो हुन्छ र कडा हुने हुनाले काँचै खान सकिँदैन, प्रशोधन गर्नुपर्छ।
🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू
यस खेतीमा देखा पर्ने प्रमुख समस्याहरूमा हरियो ढुसी (ट्राइकोडर्मा) को संक्रमण, ब्याक्टेरियल ब्लट्ज जसले छातामा कालो दाग बनाउँछ, र च्याउ फल्ने बेला लाग्ने साना उड्ने किराहरू (Fungus Gnats) पर्छन्।
💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू
सब्सट्रेट तयार गर्दा कडा रूपमा स्टरलाइजेसन नियमहरू पालना गर्नुहोस्। च्याउ कक्षमा राम्रो हावा आवतजावतको व्यवस्था मिलाउनुहोस् र ढुसी तथा किराको प्रकोप रोक्न सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुहोस्।
🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस
रेइशी च्याउलाई रासायनिक मलको आवश्यकता पर्दैन। काठको भुस र गहुँ वा धानको भुसको पिठो मिश्रित सब्सट्रेटले नै च्याउको वृद्धिका लागि आवश्यक सबै पोषक तत्वहरू प्रदान गर्दछ।
खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)
🌱 रोप्ने विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📏 बिउको गहिराइ 0.0 cm
↔️ बिरुवाको दुरी 0.0 cm
📐 डयाङको दुरी 0.0 cm
🪱 माटोको प्रकार Hardwood sawdust and organic supplement substrate
💧 सिँचाइ आवश्यकता High humidity (mist spraying)
☀️ घामको आवश्यकता Indirect light
🧪 NPK मात्रा 100:60:40 NPK kg/ha
हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)
⛰️ उपयुक्त उचाइ 100–2500 m
🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Terai, Mid-Hills, High Hills (Indoor Controlled Setup)
🌡️ तापक्रम दायरा 22–28°C
⚗️ माटोको pH 5.5–6.5
कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)
⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि 120-150 days
📦 अनुमानित उत्पादन 10-15% biological efficiency of dry weight
🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

टोपी बढ्न बन्द भएपछि, किनारा कडा र चम्किलो रातो-खैरो रंगको भएपछि र तल्लो भागबाट बीज झर्न सुरु भएपछि टिप्नुहोस्।

रोग तथा किरा पुस्तकालय
च्याउमा हरियो ढुसी
Fatal

Bright green or white mould growth on mushroom substrate (straw/compost/logs); rapidly outcompetes mushroom mycelium; total crop loss if unc…

🌿 जैविक उपचार
Apply lime (CaO) water treatment on substrate surface; remove contaminated blocks immediately.…
च्याउमा ब्याक्टेरियल ब्लच रोग
Moderate

Yellow to brown blotches on mushroom caps; slimy sticky surface; foul odour; affects button and oyster mushrooms most.…

🌿 जैविक उपचार
Spray diluted hydrogen peroxide (0.5%) on substrate surface as preventive.…
च्याउमा माछी किरा
Moderate

Larvae damage mushroom mycelium and pins; flying adults carry contamination between beds; weakened beds most susceptible.…

🌿 जैविक उपचार
Hang yellow sticky traps inside growing room; use Beauveria bassiana biopesticide spray.…
छिटो जानकारी
🌱 विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📅 मौसम All Session – All Session
⏱️ पाक्ने 120-150 days
💧 सिँचाइ High humidity (mist spraying)
☀️ घाम Indirect light
🪱 माटो Hardwood sawdust and organic supplement substrate
🗺️ क्षेत्र Terai, Mid-Hills, High Hills (Indoor Controlled Setup)
🌡️ तापक्रम 22–28°C
⚗️ pH 5.5–6.5
📏 गहिराइ 0.0 cm
📦 उत्पादन 10-15% biological efficiency of dry weight
← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्
AgroMitra Assistant
Online & Ready
Tap to talk
Tap to talk
Ask me anything about eSanshar services
Microphone Required

To use the voice call feature, please allow microphone access in your browser settings. You can still type your message below and I'll reply in text.

Hello! I'm here to help. You can type your question below or allow microphone to use voice.