MENU

मकै (Makai)

Maize / Corn
📖 Zea mays L.
प्रमाणित कृषि विवरण (NARC Verified) Cereals & Millets 📅 Chaitra (चैत) – Bhadra (भाद्र) 🌡️ 18–32°C ⚗️ pH 5.8–7.0 ⏱️ 90-120 days
रोप्ने मौसम तथा अवधि
🌱
उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: Chaitra (चैत) – Bhadra (भाद्र)

बिउ रोपेको ९५ देखि १२० दिनमा मकै पाकेर तयार हुन्छ। २२ देखि ३० डिग्री सेल्सियसको तापक्रम र घमाइलो मौसममा मकैको घोगा ठूलो र दाना पुष्ट बन्दछ।

विवरण तथा समग्र परिचय

मकै नेपालको दोस्रो ठूलो प्रमुख खाद्यान्न बाली हो र पहाडी भेगको प्रमुख जीवनरेखा हो। रामपुर कम्पोजिट, देउती, शितला र मनकामना नेपालका सफल जात हुन्। यसलाई भात ( च्याँख्ला), ढिँडो, पोलेको/उसिनेको मकै र पशुपन्छीको दानामा व्यापक प्रयोग गरिन्छ।

विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण
🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ

फाइबर, भिटामिन ‘बी’, फोलिक एसिड र एन्टिअक्सिडेन्ट (Lutein र Zeaxanthin) को भण्डार। यसले आँखाको दृष्टि बलियो बनाउन र आन्द्राको क्यान्सर रोक्न मद्दत गर्दछ।

⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा

मकै मात्र एकपक्षीय रूपमा खाँदा नियासिन (भिटामिन B3) को कमी भई पेलाग्रा (Pellagra) रोग हुन सक्ने भएकाले दाल-गेडागुडीसँग सन्तुलन मिलाएर खानुपर्छ।

🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू

उत्तरी पात डढुवा (Northern Corn Leaf Blight), घोगा कुहिने रोग, र अमेरिकी फौजी किरा (Fall Armyworm - Spodoptera frugiperda)।

💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू
  • अमेरिकी फौजी किरा नियन्त्रण गर्न मकैको पातको गुभोमा १ चिम्टी बालुवा/काठको खरानी हाल्ने वा इमामेक्टिन बेन्जोएट (०.४ ग्राम/लिटर) छर्कने।
  • घोगा लाग्ने बेलामा पानी जम्न नदिने।
  • बाली उठाएपछि ठुटालाई राम्ररी जोतेर नष्ट गर्ने।
🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस

प्रति हेक्टर १५-२० टन कम्पोस्ट मल। सिफारिस रासायनिक मल: १२०:६०:४० केजी एनपीके प्रति हेक्टर। घुँडा जत्रो अग्लो भएपछि र जुँगा आउने बेलामा युरिया टपड्रेस गर्ने।

खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)
🌱 रोप्ने विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📏 बिउको गहिराइ 2.0 cm
↔️ बिरुवाको दुरी 30.0 cm
📐 डयाङको दुरी 60.0 cm
🪱 माटोको प्रकार Well-drained fertile loam
💧 सिँचाइ आवश्यकता Medium (450-600 mm, regular watering)
☀️ घामको आवश्यकता Full Sun (6-8 hours direct)
🧪 NPK मात्रा 100:60:40 NPK kg/ha
हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)
⛰️ उपयुक्त उचाइ 100–2000 m
🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Terai, Mid-Hills
🌡️ तापक्रम दायरा 18–32°C
⚗️ माटोको pH 5.8–7.0
कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)
⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि 90-120 days
📦 अनुमानित उत्पादन 15 - 25 t/ha
🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

बोट पूर्ण बजार परिपक्वता र राम्रो रंगमा पुगेपछि टिप्नुहोस्।

कृषि पात्रो — रोप्ने र कटानी तालिका
Activity / कार्य Start Month (BS) End Month (BS) Region / क्षेत्र Gregorian Window
🌱 Sowing असोज (Ashwin) कार्तिक (Kartik) All Nepal September - November
🌾 Harvesting मंसिर (Mangsir) माघ (Magh) All Nepal November - January
रोग तथा किरा पुस्तकालय
जिंक अभाव (खैरा रोग)
Severe

धान रोपेको २–३ हप्तापछि बीचका पातहरूमा खिया परे जस्त…

🌿 जैविक उपचार
राम्ररी पाकेको कम्पोस्ट वा गोबर मल (१५-२० �…
नाइन्ट्रोजन (युरिया) को कमी
Moderate

Uniform light green to pale yellow discoloration (chlorosis) starting systematically on older bottom leaves; stunted slow spindly growth.…

🌿 जैविक उपचार
Jholmol-1 liquid drench (1:4 water dilution) around root zone every 10-14 days; vermicompost top-dress.…
फस्फोरस अभाव (जाम्राे रंग)
Mild

Characteristic purple or reddish-purple coloring on undersides and sometimes upper surfaces of leaves due to anthocyanin accumulation. Stunt…

🌿 जैविक उपचार
Apply Bone meal (3-5 kg per 100 sq m) or Rock phosphate; use Phosphorus Solubilizing Bacteria (PSB) biofertili…
छिटो जानकारी
Verified
🌱 विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📅 मौसम Chaitra (चैत) – Bhadra (भाद्र)
⏱️ पाक्ने 90-120 days
💧 सिँचाइ Medium (450-600 mm, regular watering)
☀️ घाम Full Sun (6-8 hours direct)
🪱 माटो Well-drained fertile loam
🗺️ क्षेत्र Terai, Mid-Hills
🌡️ तापक्रम 18–32°C
⚗️ pH 5.8–7.0
📏 गहिराइ 2.0 cm
📦 उत्पादन 15 - 25 t/ha
← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्
AgroMitra Assistant
Online & Ready
Tap to talk
Tap to talk
Ask me anything about eSanshar services
Microphone Required

To use the voice call feature, please allow microphone access in your browser settings. You can still type your message below and I'll reply in text.

Hello! I'm here to help. You can type your question below or allow microphone to use voice.