MENU

गोब्रे च्याउ (Button Mushroom)

Button Mushroom
📖 Agaricus bisporus
Mushrooms & Fungi 📅 Baisakh (बैशाख) – Chaitra (चैत) 🌡️ 14–24°C ⚗️ pH 6.5–7.5 ⏱️ 60-75 days
रोप्ने मौसम तथा अवधि
🌱
उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: Baisakh (बैशाख) – Chaitra (चैत)
गोब्रे च्याउ खेतीका लागि धानको पराल, कुखुराको सुली, युरिया, जिप्सम र गहुँको भुस प्रयोग गरी १५-२० दिनको किण्वन प्रक्रियाबाट कम्पोस्ट मल तयार गर्नुपर्छ। तयार गरिएको कम्पोस्टमा च्याउको बीउ (स्पोन) मिसाइन्छ। २-३ हप्तामा माéेलियम फैलिएपछि ३-४ सेन्टिमिटर बाक्लो सञ्चालित माटो र कम्पोस्टको केसिंग lapisan राखिन्छ। बीउ फैलिने समयमा तापक्रम २२-२५° सेन्टिग्रेड र च्याउ फल्ने समयमा १४-१८° सेन्टिग्रेड कायम राख्नुपर्छ, साथै उचित हावाका साथै ८५-९०% आर्द्रता आवश्यक पर्छ।
विवरण तथा समग्र परिचय
गोब्रे च्याउ (Agaricus bisporus) विश्वभर र नेपालमा पनि अत्यधिक लोकप्रिय र व्यावसायिक रूपमा खेती गरिने च्याउको प्रजाति हो। विशेष गरी काठमाडौं उपत्यका, पोखरा र देशका प्रमुख सहरी क्षेत्रहरूमा यसको व्यावसायिक खेती बढेको छ। यसलाई तापक्रम र आर्द्रता नियन्त्रण गर्न सकिने सुरुङ, गोठ वा घरका बन्द कोठाहरूमा खेती गरिन्छ। यसको कडा बनावट, स्वादिलो ​​युमामी स्वाद र उच्च पोषण मूल्यका कारण गोब्रे च्याउ थोरै जग्गामा धेरै आम्दानी लिन चाहने नेपाली किसानहरूका लागि अत्यधिक लाभदायक नगद बाली बनेको छ।
विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण
🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ
गोब्रे च्याउमा क्यालोरी र बोसो कम हुन्छ भने यसमा उच्च गुणस्तरको तरकारी प्रोटिन, डाइटरी फाइबर, बी-भिटामिन (नियासिन, राइबोफ्लेविन, प्यान्टोटेनिक एसिड) र सेलेनियम, कपर र पोटासियम जस्ता खनीज पदार्थहरू भरपूर मात्रामा पाइन्छन्। यसमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउने र अक्सिडेटिभ तनाव कम गर्ने एन्टिअक्सिडेन्ट पाइन्छ। आर्थिक रूपमा, गोब्रे च्याउ खेतीले छोटो समयमै उच्च प्रतिफल दिन्छ, जसले गर्दा यो नेपालका भूमिहीन किसान, महिला समूह र कृषि उद्यमीहरूका लागि अति उत्तम छ।
⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
गोब्रे च्याउ खेती वातावरणीय परिवर्तनप्रति निकै संवेदनशीलता हुन्छ; तापक्रम नियन्त्रणमा कमी, राम्रोसँग पास्ट्राइज नभएको वा दूषित कम्पोस्टले सम्पूर्ण बाली नष्ट गर्न सक्छ। खुला खेतको तुलनामा यसलाई विशेष इनडोर संरचना (इन्सुलेटेड कोठा, भेन्टिलेसन सिस्टम वा प्लाष्टिक सुरुङ) आवश्यक पर्ने भएकाले प्रारम्भिक लगानी बढी लाग्छ। टिपेपछि यसको भण्डारण अवधि निकै छोटो हुन्छ, जसका कारण कालो हुनबाट बचाउन तुरुन्तै चिसो स्थानमा राख्नुपर्छ।
🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू
प्रमुख रोग तथा किराहरूमा वेट बबल (Mycogone perniciosa), ड्राइ बबल (Lecanicillium fungicola), हरियो ढुसी (Trichoderma spp.) र ब्याक्टेरियल ब्लच पर्छन्। त्यस्तै फोरिड झिँगा, साइयारिड झिँगा र नेमाटोडले माएलियम र च्याउको दानालाई गम्भीर नोक्सान पुर्‍याउँछन्।
💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू
कम्पोस्ट र केसिंग माटोलाई राम्रोसँग पास्ट्राइज (६०-७०° सेन्टिग्रेडमा स्टिम गर्ने) गरेर निर्मलीकरण गर्नुपर्छ। च्याउ खेती गर्ने कोठाभित्र कडा सरसफाइ अपनाउने, ढोका र झ्यालमा किरा रोक्ने जाली लगाउने र झिँगा नियन्त्रणका लागि पहेंलो टाँसिने पासो प्रयोग गर्ने। अत्यधिक पानी हाल्नबाट बच्ने र ढुसी तथा ब्याक्टेरियल कुहिने रोगबाट बचाउन हावा आवतजावत राम्रो बनाउने।
🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस
कम्पोस्ट तयार गर्न जैविक र अजैविक सामग्रीहरूको सन्तुलित मिश्रण आवश्यक पर्छ: १००० किलो धानको पराल, ३० किलो कुखुराको सुली, १५ किलो गहुँको भुस, १० किलो जिप्सम र ५ किलो युरिया राम्ररी भिजाएर १५-२० दिनसम्म अमोनियाको गन्ध नआउञ्जेल कुहिने गरी बनाइन्छ। च्याउ फल्ने समयमा कुनै पनि रासायनिक टप-ड्रेसिङ मल प्रयोग गरिँदैन।
खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)
🌱 रोप्ने विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📏 बिउको गहिराइ 0.0 cm
↔️ बिरुवाको दुरी 0.0 cm
📐 डयाङको दुरी 0.0 cm
🪱 माटोको प्रकार Sterilized compost bed with peat/soil casing
💧 सिँचाइ आवश्यकता High relative humidity (85-90%) with light misting
☀️ घामको आवश्यकता Shaded/Indoor
🧪 NPK मात्रा 100:60:40 NPK kg/ha
हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)
⛰️ उपयुक्त उचाइ 100–2500 m
🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Kathmandu Valley, Hilly regions, Terai urban tunnels
🌡️ तापक्रम दायरा 14–24°C
⚗️ माटोको pH 6.5–7.5
कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)
⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि 60-75 days
📦 अनुमानित उत्पादन 15-22 kg per 100 kg compost
🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

टोपी कडा, बन्द र व्यास २–४ से.मी. भएको अवस्थामा टिप्नुहोस् — तलको पर्दा (भेइल) फाटेर गिल्स देखिनुअघि।

रोग तथा किरा पुस्तकालय
च्याउमा हरियो ढुसी
Fatal

Bright green or white mould growth on mushroom substrate (straw/compost/logs); rapidly outcompetes mushroom mycelium; total crop loss if unc…

🌿 जैविक उपचार
Apply lime (CaO) water treatment on substrate surface; remove contaminated blocks immediately.…
च्याउमा ब्याक्टेरियल ब्लच रोग
Moderate

Yellow to brown blotches on mushroom caps; slimy sticky surface; foul odour; affects button and oyster mushrooms most.…

🌿 जैविक उपचार
Spray diluted hydrogen peroxide (0.5%) on substrate surface as preventive.…
च्याउमा माछी किरा
Moderate

Larvae damage mushroom mycelium and pins; flying adults carry contamination between beds; weakened beds most susceptible.…

🌿 जैविक उपचार
Hang yellow sticky traps inside growing room; use Beauveria bassiana biopesticide spray.…
छिटो जानकारी
🌱 विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📅 मौसम Baisakh (बैशाख) – Chaitra (चैत)
⏱️ पाक्ने 60-75 days
💧 सिँचाइ High relative humidity (85-90%) with light misting
☀️ घाम Shaded/Indoor
🪱 माटो Sterilized compost bed with peat/soil casing
🗺️ क्षेत्र Kathmandu Valley, Hilly regions, Terai urban tunnels
🌡️ तापक्रम 14–24°C
⚗️ pH 6.5–7.5
📏 गहिराइ 0.0 cm
📦 उत्पादन 15-22 kg per 100 kg compost
← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्
AgroMitra Assistant
Online & Ready
Tap to talk
Tap to talk
Ask me anything about eSanshar services
Microphone Required

To use the voice call feature, please allow microphone access in your browser settings. You can still type your message below and I'll reply in text.

Hello! I'm here to help. You can type your question below or allow microphone to use voice.