रायोको साग (Rayo ko Saag)

Broad Leaf Mustard (Rayo)

📖 Brassica juncea var. rugosa (Roxb.) N. Tsen

प्रमाणित कृषि विवरण (NARC Verified) Leafy Greens 📅 Bhadra (भाद्र) – Falgun (फागुन) 🌡️ 10–22°C ⚗️ pH 6.0–7.2 ⏱️ 30-45 days (first cut)

रोप्ने मौसम तथा अवधि

🌱

उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: Bhadra (भाद्र) – Falgun (फागुन)

बिउ छरेको ३० देखि ४५ दिनमै पहिलो कटिङ सुरु हुन्छ र जाडोभरी पात टिप्न सकिन्छ। १० देखि २२ डिग्री सेल्सियसको चिसो मौसममा यसको पात रसिलो, ठूलो र मीठो स्वादको हुन्छ।

विवरण तथा समग्र परिचय

रायोको साग नेपालको राष्ट्रिय पहिचान बोकेको नम्बर १ हरियो सागपात हो। मार्फा चौडापात, खुमल चौडापात र रेड जायन्ट नेपालका मुख्य जात हुन्। यसलाई ताजा तरकारीको रूपमा र परम्परागत गुन्द्रुक बनाएर वर्षैभरी खाइन्छ।

विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण

🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ

भिटामिन ‘ए’, ‘सी’, ‘के’, क्याल्सियम र आइरन (फलाम) को भण्डार। यसले रगतको कमी (एनिमिया) हटाउन, हाडजोर्नी बलियो बनाउन र आँखाको कमजोरी हटाउन मद्दत गर्दछ।

⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा

यसमा अक्जालेट हुने भएकाले मिर्गौलामा पत्थरीको समस्या भएका व्यक्तिहरूले उमालेर पानी फाली थोरै मात्रामा खानुपर्छ।

🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू

पातको सेतो खिया (White Rust), डाउनी मिल्ड्यू, लाही किरा (Aphids) र पुतलीको हरियो झुसिल्किरा।

💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू

लाही किरा नियन्त्रण गर्न गाईभैँसीको गहुँत (१ भाग गहुँतमा ५ भाग पानी) वा निमको झोल छर्कने।
सेतो खिया देखिएमा म्यानकोजेब (२ ग्राम प्रति लिटर) छर्कने।
नियमित बाक्ला बिरुवा उखेल्ने (Thinning) र खुकुलो वातावरण बनाउने।

🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस

प्रति हेक्टर १५-२० टन कम्पोस्ट मल। सिफारिस रासायनिक मल: ८०:४०:४० केजी एनपीके प्रति हेक्टर। प्रत्येक कटिङपछि हल्का नाइट्रोजन (युरिया) टपड्रेस गर्दा नयाँ पातहरू छिट्टै पलाउँछन्।

खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)

🌱 रोप्ने विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)

📏 बिउको गहिराइ 1.0 cm

↔️ बिरुवाको दुरी 15.0 cm

📐 डयाङको दुरी 30.0 cm

🪱 माटोको प्रकार Loose fertile loam with ample organic compost

💧 सिँचाइ आवश्यकता Medium (300-450 mm, frequent light irrigation)

☀️ घामको आवश्यकता Full Sun to Partial Sun (4-6 hours)

🧪 NPK मात्रा 80:40:40 NPK kg/ha + 10 t/ha FYM

हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)

⛰️ उपयुक्त उचाइ 100–2800 m

🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Terai, Mid-Hills, High-Hills

🌡️ तापक्रम दायरा 10–22°C

⚗️ माटोको pH 6.0–7.2

कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)

⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि 30-45 days (first cut)

📦 अनुमानित उत्पादन 15 - 25 t/ha (multiple harvests)

🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

Leaves reach 20-25 cm length; outer leaves harvested progressively

बाली तस्बिर ग्यालरी (Photo Gallery)

रायोको साग (Rayo ko Saag) (Primary Photo)

Broad Leaf Mustard (Rayo) — Field View #2

Broad Leaf Mustard (Rayo) — Field View #3

Healthy Marpha Broad Leaf Mustard (Rayo) Plant

कृषि पात्रो — रोप्ने र कटानी तालिका

Activity / कार्य	Start Month (BS)	End Month (BS)	Region / क्षेत्र	Gregorian Window
🌱 Sowing	भाद्र (Bhadra)	कार्तिक (Kartik)	All Nepal	August - October
🌾 Harvesting	कार्तिक (Kartik)	फागुन (Falgun)	All Nepal	October - February
🌱 Sowing	मंसिर (Mangsir)	मंसिर (Mangsir)	Terai (तराई)	November - December

छिटो जानकारी

Verified

🌱 विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)

📅 मौसम Bhadra (भाद्र) – Falgun (फागुन)

⏱️ पाक्ने 30-45 days (first cut)

💧 सिँचाइ Medium (300-450 mm, frequent light irrigation)

☀️ घाम Full Sun to Partial Sun (4-6 hours)

🪱 माटो Loose fertile loam with ample organic compost

🗺️ क्षेत्र Terai, Mid-Hills, High-Hills

🌡️ तापक्रम 10–22°C

⚗️ pH 6.0–7.2

📏 गहिराइ 1.0 cm

📦 उत्पादन 15 - 25 t/ha (multiple harvests)

📅 कृषि पात्रो हेर्नुहोस् 🩺 बिरुवा डाक्टर परामर्श

← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्