रोजमेरी (Rosemary)

Rosemary

📖 Salvia rosmarinus Spenn.

प्रमाणित कृषि विवरण (NARC Verified) Herbs & Spices 📅 All Session – All Session 🌡️ 10–28°C ⚗️ pH 6.0–7.5 ⏱️ 85-100 days (from cuttings)

रोप्ने मौसम तथा अवधि

🌱

उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: All Session – All Session

कटिङ (डाँठ) सारेको ८५ देखि १०० दिनपछि पहिलो पटक हाँगा काट्न सकिन्छ। घमाइलो ठाउँ, १०-२८ डिग्री सेल्सियस तापक्रम र पानी नजम्ने, राम्रो निकास भएको माटो आवश्यक पर्छ।

विवरण तथा समग्र परिचय

रोजमेरी सदाबहार सुगन्धित काठे जडीबुटी हो। नेपालका काठमाडौं उपत्यका, पोखरा तथा मध्य-पहाडी भेगका नर्सरी र कौसी खेतीमा यसको व्यावसायिक उत्पादन लोकप्रिय बन्दै गएको छ। यसलाई मसला, चिया र सुगन्धित तेल उत्पादनमा प्रयोग गरिन्छ।

विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण

🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ

स्मरणशक्ति र एकाग्रता बढाउन मद्दत गर्दछ। यसमा रोस्मारेनिक एसिड र शक्तिशाली एन्टिअक्सिडेन्ट हुन्छन् जसले टाउकोको कपाल बलियो बनाउन र पाचन प्रक्रिया सहज बनाउन मद्दत गर्दछ।

⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा

गर्भावस्थामा अत्यधिक मात्रामा रोजमेरीको तेल वा काढा खानु हुँदैन। उच्च रक्तचाप भएका व्यक्तिहरूले ठूलो औषधीय मात्रामा प्रयोग गर्दा चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्छ।

🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू

जरा कुहिने रोग (Phytophthora root rot), खराने रोग (Powdery mildew) र सेतो झिँगा वा लाही किरा।

💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू

गमला वा बारीमा पानीको निकास उत्कृष्ट राख्ने, बढी पानी कहिल्यै नहाल्ने।
रोग देखिएमा कपर अक्सिक्लोराइड (२ ग्राम प्रति लिटर) माटोको फेदमा भिजाउने (Drenching)।
किरा नियन्त्रणका लागि निमको तेल (३-५ मिलिलिटर प्रति लिटर पानी) छर्कने।

🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस

यसलाई धेरै रासायनिक मल चाहिँदैन। प्रति बोट वर्षमा २-३ केजी राम्ररी पाकेको प्राङ्गारिक मल/गड्यौला मल र थोरै काठको खरानी हाल्नु पर्याप्त हुन्छ।

खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)

🌱 रोप्ने विधि कलमी वा हाँगा सारेर (Cutting)

📏 बिउको गहिराइ 0.5 cm

↔️ बिरुवाको दुरी 45.0 cm

📐 डयाङको दुरी 60.0 cm

🪱 माटोको प्रकार Gritty, well-drained calcareous loam or sandy soil; highly intolerant of wet feet

💧 सिँचाइ आवश्यकता Low (250-350 mm, drought-tolerant once established)

☀️ घामको आवश्यकता Full Sun (6-8 hours direct)

🧪 NPK मात्रा 40:30:30 NPK kg/ha (low fertilizer requirement)

हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)

⛰️ उपयुक्त उचाइ 600–2400 m

🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Mid-Hills, High-Hills valleys

🌡️ तापक्रम दायरा 10–28°C

⚗️ माटोको pH 6.0–7.5

कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)

⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि 85-100 days (from cuttings)

📦 अनुमानित उत्पादन 4 - 8 t/ha fresh sprigs

🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

Prune tender young top stems (10-15 cm) prior to flower initiation

बाली तस्बिर ग्यालरी (Photo Gallery)

रोजमेरी (Rosemary) (Primary Photo)

Aromatic Needle Foliage of Rosemary Bush

कृषि पात्रो — रोप्ने र कटानी तालिका

Activity / कार्य	Start Month (BS)	End Month (BS)	Region / क्षेत्र	Gregorian Window
🌱 Sowing	असोज (Ashwin)	कार्तिक (Kartik)	All Nepal	September - November
🌾 Harvesting	मंसिर (Mangsir)	माघ (Magh)	All Nepal	November - January

छिटो जानकारी

Verified

🌱 विधि कलमी वा हाँगा सारेर (Cutting)

📅 मौसम All Session – All Session

⏱️ पाक्ने 85-100 days (from cuttings)

💧 सिँचाइ Low (250-350 mm, drought-tolerant once established)

☀️ घाम Full Sun (6-8 hours direct)

🪱 माटो Gritty, well-drained calcareous loam or sandy soil; highly intolerant of wet feet

🗺️ क्षेत्र Mid-Hills, High-Hills valleys

🌡️ तापक्रम 10–28°C

⚗️ pH 6.0–7.5

📏 गहिराइ 0.5 cm

📦 उत्पादन 4 - 8 t/ha fresh sprigs

📅 कृषि पात्रो हेर्नुहोस् 🩺 बिरुवा डाक्टर परामर्श

← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्