MENU

केल साग

Kale
📖 Brassica oleracea var. acephala
📅 Bhadra (भाद्र) – Chaitra (चैत) 🌡️ 15–30°C ⚗️ pH 6.0–7.0 ⏱️ 55-75 days
रोप्ने मौसम तथा अवधि
🌱
उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: Bhadra (भाद्र) – Chaitra (चैत)
केल सागको खेतीका लागि राम्रोसँग निकास भएको, प्रांगारिक पदार्थले युक्त र फूर्खुरी माटो आवश्यक पर्दछ। जमिनलाई २-३ पटक جوतेर राम्रोसँग झारपात हटाई प्रति हेक्टर २०-२५ टन राम्रो कुहिईएको गोठेमल वा कम्पोस्ट माटोमा मिसाउनु पर्छ। विरुवाहरू नर्सरीमा ४-६ हप्ता हुर्काएपछि वा ३-४ वटा पात आएपछि मुख्य खेतबारीमा सार्न सकिन्छ वा प्रत्यक्ष बीउ छर्न पनि सकिन्छ। बिरुवाबीचको दूरी ३० से.मी. र लहरबीचको दूरी ४५ से.मी. कायम राख्नुपर्छ। माटोमा ओसिलोपन कायम राख्न नियमित रूपमा सिँचाइ गर्नुपर्छ तर पानी जम्न दिनु हुँदैन।
विवरण तथा समग्र परिचय
केल साग बन्दा परिवार (Brassicaceae) अन्तर्गत पर्ने अत्यधिक पौष्टिक हरियो पातदार तरकारी हो। नेपालका सहरी तथा अर्धसहरी कृषि क्षेत्रहरू विशेष गरी काठमाडौं उपत्यका, पोखरा र प्रमुख पहाडी जिल्लाहरूमा चिसो मौसम सहने क्षमता र स्वास्थ्य सचेत उपभोक्ताहरूबीच यसको बढ्दो बजार मागका कारण यसको खेती लोकप्रिय बन्दै गएको छ। नेपालमा विशेष गरी कर्ली केल, लासिनाटो (डाइनासोरा) केल र रेड रसियन केल जातहरूको खेती शरद, हिउँद र वसन्त ऋतुमा राम्रोसँग फस्टाउँछ।
विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण
🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ
केल सागमा भिटामिन ए, सी र के का साथै क्याल्सियम, फलाम र शक्तिशाली एन्टिअक्सिडेंटहरू प्रचुर मात्रामा पाइने हुनाले यसलाई सुपरफुडको रूपमा चिनिन्छ। आर्थिक दृष्टिकोणबाट, यसको पातहरू पटक-पटक टिप्न सकिने (cut-and-come-again) विशेषताका कारण साना किसानहरूका लागि यो धेरै लाभदायक छ। यसलाई ताजा सलाद, स्मूदी, तरकारी, सुप र बेक गरिएको केल चिप्सको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ।
⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
अत्यधिक गर्मी मौसममा केलको खेती गर्न गाह्रो हुन्छ किनकि यसले चाडै फूल फुल्ने (bolting) र पातहरू तीतो हुने समस्या देखा पर्छ। अत्यधिक आर्द्रता भएको समयमा किराहरूको प्रकोप बढी हुने हुँदा यसलाई राम्रोसँग हेरचाह र व्यवस्थापन गर्नुपर्छ।
🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू
केलमा लाग्ने प्रमुख रोगहरूमा कालो सड्ने रोग (black rot), धुले ढुसी (powdery mildew) र बेर्नामा लाग्ने मर्ने रोग (damping-off) पर्दछन्। यसबाहेक लाहाकिरा (aphids), डायमंडब्याक मोथ र क्याबेज लुपर जस्ता किराहरूले पातहरू खाने र नोक्सान पुर्‍याउने गर्दछन्।
💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू
एकीकृत शत्रुजीव व्यवस्थापन (IPM) विधिहरू जस्तै बाली चक्र अपनाउने, पहेँला टाँसिने पासो राख्ने र रोगी बिरुवाका अंशहरू हटाउने कार्य गर्नुपर्छ। जैविक रोकथामका लागि झोलमल, निमको तेलको झोल वा जैविक विषादी प्रयोग गर्न सकिन्छ। रासायनिक विषादी प्रयोग गर्दा सावधानी अपनाउनु पर्छ।
🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस
प्रति हेक्टर १००:६०:४० कि.ग्रा. एन.पी.के. मलको प्रयोग गर्नुपर्छ। जग्गा तयारीको समयमा पुरा फस्फोरस, पोटास र आधा नाइट्रोजन आधार मलको रूपमा दिनुपर्छ। बाँकी नाइट्रोजनलाई रोपेको ३० र ४५ दिनपछि दुई भागमा बाँडेर टप-ड्रेसिङ गरी गोडमेल गर्नुपर्छ।
खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)
🌱 रोप्ने विधि बेर्ना सारेर (Transplanting)
📏 बिउको गहिराइ 1.0 cm
↔️ बिरुवाको दुरी 30.0 cm
📐 डयाङको दुरी 45.0 cm
🪱 माटोको प्रकार Well-drained fertile loam to clay loam
💧 सिँचाइ आवश्यकता Moderate (1-2 times weekly)
☀️ घामको आवश्यकता Full sun
🧪 NPK मात्रा 100:60:40 NPK kg/ha
हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)
⛰️ उपयुक्त उचाइ 300–2500 m
🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Mid-Hills, Kathmandu Valley, Terai (winter season)
🌡️ तापक्रम दायरा 15–30°C
⚗️ माटोको pH 6.0–7.0
कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)
⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि 55-75 days
📦 अनुमानित उत्पादन 25-35 tons/ha
🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

बाहिरी पातहरू २०–३० से.मी. लम्बाइ भएपछि, कडा बनावट, चम्किलो हरियो वा गाढा बैजनी रंग र बङ्ग्याउँदा कड्किने अवस्थामा टिप्नुहोस्।

बाली तस्बिर ग्यालरी (Photo Gallery)
रोग तथा किरा पुस्तकालय
ब्रासिका जातको कालो कुहिने रोग
Severe

V-shaped yellow-brown lesions from leaf margin inward; blackening of leaf veins; infection spreads to stem and head/curd.…

🌿 जैविक उपचार
Spray copper-based bactericide (Bordeaux mixture 1%); seed treatment with hot water at 50°C for 30 min.…
काउली र बन्दाको कालो कुहिने रोग
Severe

Distinctive V-shaped yellow chlorotic lesions starting at leaf edges with apex pointing along veins; veins turn dark black/brown.…

🌿 जैविक उपचार
Neem seed kernel extract (NSKE 5%) spray; bio-control with Pseudomonas fluorescens.…
पालुङ्गो जातको अपरा ढुसी रोग
Moderate

Yellow irregular spots on upper leaf surface; purple-gray spore masses on undersides; leaves turn brown and die rapidly.…

🌿 जैविक उपचार
Spray Trichoderma biofungicide; garlic extract spray (crush 50 g garlic in 1L water, dilute 1:10).…
पात खाने माइनर किरा
Mild

Whitish serpentine tunnels (mines) winding through leaf tissue; maggots visible inside leaves; heavy infestation causes leaf drop.…

🌿 जैविक उपचार
Release natural parasitoid wasps (Diglyphus spp.); spray neem oil (5 mL/L).…
छिटो जानकारी
🌱 विधि बेर्ना सारेर (Transplanting)
📅 मौसम Bhadra (भाद्र) – Chaitra (चैत)
⏱️ पाक्ने 55-75 days
💧 सिँचाइ Moderate (1-2 times weekly)
☀️ घाम Full sun
🪱 माटो Well-drained fertile loam to clay loam
🗺️ क्षेत्र Mid-Hills, Kathmandu Valley, Terai (winter season)
🌡️ तापक्रम 15–30°C
⚗️ pH 6.0–7.0
📏 गहिराइ 1.0 cm
📦 उत्पादन 25-35 tons/ha
← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्
AgroMitra Assistant
Online & Ready
Tap to talk
Tap to talk
Ask me anything about eSanshar services
Microphone Required

To use the voice call feature, please allow microphone access in your browser settings. You can still type your message below and I'll reply in text.

Hello! I'm here to help. You can type your question below or allow microphone to use voice.