MENU

ओल / जिमीकन्द (सुरन)

Elephant Foot Yam
📖 Amorphophallus paeoniifolius
Root & Tuber Crops 📅 Chaitra (चैत) – Poush (पुष) 🌡️ 15–30°C ⚗️ pH 6.0–7.0 ⏱️ 240-270 days
रोप्ने मौसम तथा अवधि
🌱
उपयुक्त रोप्ने समय / सिजन: Chaitra (चैत) – Poush (पुष)
यसको खेतीका लागि राम्रोसँग पानी नजम्ने, मलिलो र दोमट माटो उपयुक्त हुन्छ। जमिनलाई २-३ पटक गहिरो जोताई गरी मज्जाले खुकुलो बनाउनुपर्छ। वैशाख-जेठ महिनामा ५०० देखि ७५० ग्राम तौल भएका स्वस्थ कन्दका टुक्राहरूलाई बीउको रूपमा लाइनमा रोप्नुपर्छ। माटोमा पर्याप्त मात्रामा पाकेको गोठेमल वा कम्पोस्ट मल मिसाउनुपर्छ। झारपात उखेल्ने, माटो टुप्याउने र आवश्यकता अनुसार सिँचाइ गरिरहनुपर्छ।
विवरण तथा समग्र परिचय
हात्तीपाइले कन्दमूल वा जिमीकन्द (सुरन) नेपालका तराई तथा मध्य पहाडी क्षेत्रमा खेती गरिने एक महत्त्वपूर्ण कन्दमूल बाली हो। यसको पिण्डालु (कन्द) मा स्टार्च र अन्य पौष्टिक तत्वहरू भरपुर मात्रामा पाइने हुनाले यसको ठूलो आर्थिक तथा खाद्य महत्त्व छ। यसले कम मेहनतमा राम्रो उत्पादन दिने भएकाले किसानहरूको आयआर्जनको प्रमुख स्रोत बन्न सक्छ।
विस्तृत कृषि वैज्ञानिक विश्लेषण
🌟 राम्रा पक्ष तथा पौष्टिक लाभ
जिमीकन्दमा आहारजन्य फाइबर, पोटासियम, भिटामिन बी६ र अन्य खनिज पदार्थहरू प्रचुर मात्रामा पाइन्छन् जसले पाचन प्रणालीलाई स्वस्थ राख्न र रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन मद्दत गर्दछ। आर्थिक रूपमा यसको बजार माग उच्च छ र यसले कृषकहरूलाई राम्रो आम्दानी दिन सक्छ। यसलाई तरकारी, फ्राइ तथा विभिन्न अचारका रूपमा परम्परागत परिकारहरू बनाउन प्रयोग गरिन्छ।
⚠️ सावधानी तथा ध्यान दिनुपर्ने कुरा
काँचो जिमीकन्दमा क्याल्सियम अक्सलेटको क्रिस्टल पाइन्छ जसले राम्ररी नपकाएमा छालामा चिलाउने वा घाँटी खसखसाउने समस्या ल्याउन सक्छ। यो बाली लामो समयसम्म पानी जमेमा वा अति तुसारो पर्दा छिटो प्रभावित हुन्छ। यसको वृद्धिका लागि लामो समय लाग्छ र भण्डारण गर्दा कुहिने समस्याबाट बचाउन विशेष सावधानी अपनाउनुपर्छ।
🐛 मुख्य रोग तथा किराहरू
यस बालीमा मुख्यतया फेद कुहिने रोग (Sclerotium rolfsii), निकास नभएको माटोमा ढुसीका कारण कन्द कुहिने समस्या, तथा पात र डाँठ खाने चराउने कीरा र लाही/मिल्जबगको प्रकोप देखिन सक्छ।
💊 रोकथाम र नियन्त्रणका उपायहरू
रोगमुक्त बीउ मात्र प्रयोग गर्ने, रोप्नुअघि ट्राइकोडर्मा वा जैविक ढुसीनाशकले उपचार गर्ने र खेतबारीमा पानी जम्न नदिने। कीरा नियन्त्रणका लागि निमजन्य झोलमल वा गहुँतयुक्त जैविक झोलमल प्रयोग गरी माटोको स्वास्थ्य सुधार्ने।
🧪 मलखाद व्यवस्थापन तथा पोषण सिफारिस
जमिन तयारीको समयमा प्रति हेक्टर १५ देखि २० टन पाकेको गोठेमल वा कम्पोस्ट मल आधार मलको रूपमा दिनुपर्छ। रासायनिक मलको हकमा प्रति हेक्टर करिब १००:६०:४० कि.ग्रा. नाइट्रोजन, फस्फोरस र पोटास (NPK) को मात्रा सिफारिस गरिन्छ, जसलाई रोप्ने बेलामा र बोट हुर्कने बेलामा भाग लगाएर टप-ड्रेसिङ गर्नुप린다।
खेती तथा रोप्ने विधि (Cultivation Guide)
🌱 रोप्ने विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📏 बिउको गहिराइ 10.0 cm
↔️ बिरुवाको दुरी 60.0 cm
📐 डयाङको दुरी 90.0 cm
🪱 माटोको प्रकार Well-drained fertile sandy loam to clay loam
💧 सिँचाइ आवश्यकता Moderate (1-2 times weekly)
☀️ घामको आवश्यकता Full sun to partial shade
🧪 NPK मात्रा 100:60:40 NPK kg/ha
हावापानी र भौगोलिक उचाइ (Climate & Geography)
⛰️ उपयुक्त उचाइ 100–1200 m
🗺️ उपयुक्त क्षेत्र Terai, Inner Terai, Lower Mid-Hills
🌡️ तापक्रम दायरा 15–30°C
⚗️ माटोको pH 6.0–7.0
कटानी तथा उत्पादन (Harvest & Yield)
⏱️ बाली पाक्ने / पहिलो कटिङ अवधि 240-270 days
📦 अनुमानित उत्पादन 30-40 tons/ha
🔍 कटानीका मुख्य संकेतहरू (Harvest Indicators):

पात र छद्मडाँठहरू पूर्णरूपले पहेँलो भई सुकेपछि र माथिको भाग झुकेपछि, गाँठो परिपक्व भएको संकेत पाएपछि उखेल्नुहोस्।

बाली तस्बिर ग्यालरी (Photo Gallery)
रोग तथा किरा पुस्तकालय
काण्डको जड कुहिने रोग
Severe

White cottony mycelium and round mustard-seed-like brown sclerotia at stem base at soil level; plant wilts suddenly; wide host range.…

🌿 जैविक उपचार
Apply Trichoderma viride in soil (5 kg/acre) before planting; drench with Pseudomonas fluorescens solution.…
जराको गाँठे किरा रोग
Severe

Characteristic galls (knots) on roots causing swollen, deformed root systems. Above ground: stunted yellow plants with wilting during daytim…

🌿 जैविक उपचार
Apply Neem cake (500 kg/ha) into soil before planting; use Trichoderma harzianum + Paecilomyces lilacinus bioc…
गाजर-जरा जातको स्क्लेरोटिनिया कुहिने रोग
Severe

Watery soft rot on roots and crown; white cottony mycelium with hard black sclerotia inside; complete root loss possible.…

🌿 जैविक उपचार
Apply Trichoderma viride (biocontrol) in soil before planting; avoid high nitrogen inputs.…
छिटो जानकारी
🌱 विधि सिधै बिउ छर्ने (Direct Seeding)
📅 मौसम Chaitra (चैत) – Poush (पुष)
⏱️ पाक्ने 240-270 days
💧 सिँचाइ Moderate (1-2 times weekly)
☀️ घाम Full sun to partial shade
🪱 माटो Well-drained fertile sandy loam to clay loam
🗺️ क्षेत्र Terai, Inner Terai, Lower Mid-Hills
🌡️ तापक्रम 15–30°C
⚗️ pH 6.0–7.0
📏 गहिराइ 10.0 cm
📦 उत्पादन 30-40 tons/ha
← बाली क्याटलगमा फर्कनुहोस्
AgroMitra Assistant
Online & Ready
Tap to talk
Tap to talk
Ask me anything about eSanshar services
Microphone Required

To use the voice call feature, please allow microphone access in your browser settings. You can still type your message below and I'll reply in text.

Hello! I'm here to help. You can type your question below or allow microphone to use voice.